Bölüm 10 – Bai Tianlong: Kadim söğüdün gölgesinde

Sabahın ilk ışıkları Ağsu şehrinin damlarına düştüğünde Bai ailesinin malikanesinde çoktan hareketlilik başlamıştı.

Bahçenin su kanalında tamir işleri devam ediyordu. Birkaç usta eski tahta borunun zedelenmiş kısımlarını çıkarıyor, diğerleri ise kanalın kenarındaki toprakları güçlendiriyordu. Toprak kaymasından sonra yaranan problem ilk başta göründüğünden daha karmaşıktı.

Kao Şen ustaların işini denetliyordu.

— Bu kısmı aceleyle kapatmayın, — diyerek tahta borunun birleşim yerini gösterdi. — Su buradan sızarsa, birkaç gün sonra yine aynı problemle karşılaşacağız.

Ustalardan biri elindeki aleti yere bıraktı.

— Bu boruyu tamamen değiştirmek daha kolay olmaz mı?

— Kolay olabilir. Ama kanalın altındaki taş yapıyı da hesaba katmalıyız. Eski borunun ölçüsü o yapıya uygun hazırlanmış. Yeni boru kurarsak, suyun basıncı değişebilir.

— O zaman önce ölçelim.

— Tam da onu diyorum.

Kao Şen eğilip borunun alt kısmını kontrol etti. Sonra yardımcısına işaret etti.

— Liu An, ölçü aletini getir.

Liu An yakınlardaki depoya doğru gitti.

Bahçenin diğer tarafında ise Bai ailesinin kadim Ruhani Söğüt ağacı sessizce duruyordu. Ağacın dallarında önceki zayıflığın izleri hâlâ görünüyordu. Bazı yaprakların rengi solmuş, birkaç ince dal kurumuştu.

Buna rağmen ağacın gövdesi eskisi gibi görkemli duruyordu.

Onun dibindeki saksı kapta büyüyen küçük filiz ise biraz değişmişti. Gövdesi eskisinden biraz uzamış, yaprakları daha geniş açılmıştı.

Su Yulan sabah kahvaltısından sonra Tianlong'u bahçeye getirdi.

Bebek son günlerde daha çok uyanık kalıyordu. Çevresindeki seslere tepki veriyor, tanıdık insanları görünce ellerini hareket ettiriyordu. Bazen ise hiçbir sebep yokken huzursuz sesler çıkarıyordu.

Su Yulan onu yumuşak döşeğin üzerine uzattı.

— Bugün hava güzel, yavrum.

Tianlong gözlerini annesine çevirdi.

Su Yulan onun yüzünü okşadı, sonra yakınlardaki banka oturdu.

Bir süre sonra Bai Ruyan bahçeye geldi. Yaklaşık yirmi yaşlarında olan genç kadın elinde küçük bir sepet tutuyordu.

— Yulan, sabahtan beri burada mısın?

— Biraz önce geldik. Tianlong bahçeyi seviyor.

Ruyan sepeti bankın üzerine bıraktı.

— Senin için taze meyve getirdim. Mutfakta artmıştı.

— Sağ ol.

Ruyan bebeğe yaklaştı.

— Bakalım, küçük prens bugün nasılmış?

Tianlong onun sesine doğru baktı. Ruyan parmağını uzatınca bebek hemen onu tutmaya çalıştı.

— Bak, beni tanıyor! — Ruyan gülümsedi.

Su Yulan güldü.

— Seni her gördüğünde böyle yapıyor.

— Demek ki beni seviyor.

— Henüz bunun ne demek olduğunu bilmiyor.

— Fark etmez. Ben yine de öyle kabul edeceğim.

Ruyan döşeğin yanında oturdu ve bir süre bebekle oynadı. Sonra bakışları kadim söğüdün dibindeki saksı kaba kaydı.

— Filiz büyümüş.

Su Yulan başını çevirdi.

— Evet. Son günler yaprakları daha sağlıklı görünüyor.

— Kao Şen onun toprağını değiştirmek istemiyor mu?

— Henüz yok. Diyor ki, önce bahçenin toprak ve su durumunu tamamen araştırmak lazım.

Ruyan filize dikkatle baktı.

— İlginç. Bu kadar küçük bir bitki bile böyle zor şartlarda nasıl büyüyor?

Su Yulan omuzlarını silkti.

— Belki de toprağa uyum sağlamıştır.

Bu, basit ve mantıklı bir cevaptı.

İkisi de filizin büyümesinde olağanüstü bir durum aramıyordu.

Öğleye doğru Bai Zhengyuan bahçeye geldi.

O, önce tamir işlerine baktı, sonra Kao Şen'le konuştu.

— Suyun durumu nasıl?

— Kanalın ana kısmı çoktan temizlendi. Eski borunun zedelenmiş kısımlarını değiştiriyoruz. Toprak numunelerinin ilk incelemesi de sona erdi.

— Sonuç nedir?

Kao Şen elindeki küçük kağıdı ona uzattı.

— Kaymadan sonra suyla birlikte gelen toprakta bazı mineral karışımları artmış. En çok değişiklik kanalın yukarı kısmında var. Aşağıdaki bahçe toprağında ise həmin maddelerin miktarı daha azdır.

Bai Zhengyuan kağıda baktı.

— Kadim söğüdün kökleri hangi kısımda?

— Ana kökler daha derinde. Lakin bazı yan kökler kanalın yakınından geçiyor. Bu yüzden suyun içeriğindeki değişiklik ağacı etkileyebilir.

— Zararın seviyesi belli mi?

— Henüz değil. Bunun için daha uzun süre gözlem yapmak gerekiyor.

Bai Zhengyuan kağıdı geri verdi.

— O zaman gözleme devam edin. Kanalı önceki durumuna getirmekle yetinmeyin. Gelecekte yeniden toprak kayması meydana gelirse, suyun doğrudan bahçeye akmasını önlemek için ek drenaj yolu da hazırlayın.

Kao Şen başını eğdi.

— Bu konuda düşünmüştüm. İki güne ilk planı sunarım.

Bai Zhengyuan kadim ağaca doğru gitti. Gövdenin karşısında durup bir süre yukarı baktı.

Bu ağaç Bai ailesinin hafızasında özel bir yere sahipti. Nesiller değişmiş, malikanenin duvarları birkaç kez tamir olunmuş, bahçenin görünümü değişmişti. Ama kadim söğüt hep burada kalmıştı.

Onun her otuz yılda bir verdiği ruhani meyveler ailenin en kıymetli servetleri sayılırdı. Həmin meyveleri kullanarak bazı ilaçların hazırlanması mümkün oluyordu. Lakin ağacın zayıflaması son yıllarda bu geleneği tehlikeye atmıştı.

Bai Zhengyuan saksı kaptaki filize baktı.

— Bu bitki hakkında yeni bilgi var mı?

Kao Şen yaklaştı.

— Şimdilik yalnızca sağlıklı büyüdüğünü söyleyebilirim. Yapraklarında hastalık belirtisi yok.

— Onu ayrıca gözlemle. Toprağın içeriğindeki değişikliklerin filizi nasıl etkilediğini de kaydet.

— Baş üstüne.

Bai Zhengyuan bir süre suskun kaldı.

— Ama onu suni şekilde hızlandırmaya çalışma. Her bitkinin kendi büyüme hızı var.

— Endişelenmeyin. Hiçbir ruhani güçlendirici kullanmadık.

İhtiyar adam başını salladı.

Günün ikinci yarısında Bai Mingyuan bahçeye geldi.

Babasının yanında durarak su kanalının tamirini izledi.

— Ustalar işi iyi yapıyorlar.

— Ümid ederim, bu defa uzun süre problem yaşamayacağız, — dedi Bai Zhengyuan.

Bai Mingyuan biraz tereddüt ettikten sonra sordu:

— Baba, kadim söğüdün durumu hakkında ne düşünüyorsun?

Bai Zhengyuan hemen cevap vermedi.

— Ağaç zayıflamış. Bunu gizlemenin manası yok. Ama onun tamamen mahvolacağına dair de hiçbir esasımız yok.

— Son yıllarda meyve vermesi de zayıfladı.

— Evet. Bu, bizi endişelendirmeli. Lakin ağacın yaşı, toprağın durumu ve önceki zedelenmeleri birlikte hesaba katılmalıdır.

Bai Mingyuan ağacın gövdesine baktı.

— Belki başka bir ruhani toprağa taşıyalım?

Bai Zhengyuan ona doğru döndü.

— Üç yüz yıldan fazla yaşı olan ağacı yerinden çıkarmak mı istiyorsun?

— Sadece ihtimal olarak söyledim.

— Böyle bir adım ağacın köklerine ciddi zarar verebilir. Üstelik, onun kökleri bu toprağın derin katmanlarına uyum sağlamıştır. Başka yere taşırsak, durumu daha da kötüleştirebiliriz.

Bai Mingyuan sustu.

— Önce su ve toprak problemini çözeceğiz, — diye devam etti ihtiyar. — Sonra ağacın tepkisini izleyeceğiz. Yalnız bundan sonra başka tedbirler hakkında düşünmek olar.

— Anladım.

Akşam saatlerinde bahçenin tamir işleri geçici olarak durduruldu.

İşçiler aletlerini toplatıp gittiler. Kao Şen ise son kez kanalın kenarını kontrol etti.

Su eskisi gibi hızlı akmıyordu. Yeni kurulan tahta kısımlarda sızma görünmüyordu.

O, suyun seviyesini kaydedip küçük defterine yazdı.

Bu sırada Liu An yaklaştı.

— Kao usta, yarın sabah yine buraya gelelim mi?

— Evet. Gece boyunca suyun seviyesinde değişiklik olup olmadığını kontrol etmek lazım.

Liu An kadim ağaca baktı.

— Sizce, bu ağaç yeniden eskisi gibi güçlenecek mi?

Kao Şen de ağaca göz gezdirdi.

— Ben bahçıvanım, geleceği gören adam değilim.

Liu An gülümsedi.

— Ama çok şey biliyorsunuz.

— Çok şey bilmek her şeyi bilmek demek değil.

Kao Şen defterini kapattı.

— Yarın işe vaktinde gel. Toprak numunelerini de alacağız.

— Oldu.

Gece çöktüğünde Su Yulan Tianlong'u yeniden bahçeye getirdi.

Bebek artık yorulmuştu. Gözlerini birkaç kez yumup açtı, sonra anasının kucağında sakinleşti.

Su Yulan kadim söğüdün altında durdu.

Gece rüzgarı yaprakları hareketlendiriyordu. Fenerin ışığı ağacın gövdesindeki eski çatlakları ortaya çıkarıyordu.

— Bu ağaç senden çok önce de buradaydı, — dedi Su Yulan sakin bir sesle. — Senden sonra da burada kalmasını istiyorum.

Tianlong cevap vermedi. O, anasının kucağında uykuya dalmak üzereydi.

Su Yulan bir süre ağaca baktı, sonra odasına dönmek için adımladı.

Saksı kaptaki filizin yaprakları gecenin serinliğinde yavaşça kıpırdadı.

Kadim söğüdün kökleri ise toprağın derinliğinde sessizce uzanıyordu.

Şimdilik bahçedeki hiçbir şey önceki durumundan tamamen farklı değildi. Su kanalı tamir olunuyor, toprak kontrol ediliyor, ağaç gözlem altında tutuluyordu.

Bai ailesi için bu, çözülmesi gereken sıradan bir bahçecilik problemiydi.

Tianlong için ise həmin bahçe sadece uyuduğu, uyandığı ve annesinin kucağında vakit geçirdiği sakin bir yerdi.

Onun hayatında henüz ne büyük sınavlar, ne de seçimler başlamıştı.

Şimdi onun dünyası yalnızca sıcak bir kucak, tanıdık sesler ve kadim söğüdün gölgesinden ibaretti.

### 10-cu fəsil — Bai Tianlong: Qədim söyüdün kölgəsində

 

Səhərin ilk işıqları Ağsu şəhərinin damlarına düşəndə Bai ailəsinin malikanəsində artıq hərəkətlilik başlamışdı.

 

Bağçanın su kanalında təmir işləri davam edirdi. Bir neçə usta köhnə taxta borunun zədələnmiş hissələrini çıxarır, digərləri isə kanalın kənarındakı torpağı möhkəmləndirirdi. Torpaq sürüşməsindən sonra yaranan problem ilk baxışda göründüyündən daha mürəkkəb idi.

 

Qao Şen ustaların işinə nəzarət edirdi.

 

— Bu hissəni tələsik bağlamayın, — deyə o, taxta borunun birləşmə yerini göstərdi. — Su buradan sızsa, bir neçə gün sonra yenidən eyni problemlə qarşılaşacağıq.

 

Ustalardan biri əlindəki aləti yerə qoydu.

 

— Bu borunu tamamilə dəyişmək daha asan olmaz?

 

— Asan ola bilər. Amma kanalın altındakı daş quruluşu da nəzərə almalıyıq. Köhnə borunun ölçüsü həmin quruluşa uyğun hazırlanıb. Yeni boru quraşdırsaq, suyun təzyiqi dəyişə bilər.

 

— Onda əvvəlcə ölçək.

 

— Elə onu deyirəm.

 

Qao Şen əyilib borunun alt hissəsini yoxladı. Sonra köməkçisinə işarə etdi.

 

— Liu An, ölçü alətini gətir.

 

Liu An yaxınlıqdakı anbara tərəf getdi.

 

Bağçanın digər tərəfində isə Bai ailəsinin qədim Ruhani Söyüdü sakit dayanmışdı. Ağacın budaqlarında əvvəlki zəifliyin izləri hələ də görünürdü. Bəzi yarpaqların rəngi solmuş, bir neçə nazik budaq qurumuşdu.

 

Buna baxmayaraq, ağacın gövdəsi əvvəlki kimi əzəmətli görünürdü.

 

Onun dibindəki saxsı qabda böyüyən kiçik cücərti isə bir qədər dəyişmişdi. Gövdəsi əvvəlkindən azacıq uzanmış, yarpaqları daha geniş açılmışdı.

 

Su Yulan səhər yeməyindən sonra Tianlongu bağçaya gətirdi.

 

Körpə son günlər daha çox oyaq qalırdı. Ətrafındakı səslərə reaksiya verir, tanış insanları görəndə əllərini tərpədirdi. Bəzən isə heç bir səbəb olmadan narazı səslər çıxarırdı.

 

Su Yulan onu yumşaq döşəyin üzərinə uzatdı.

 

— Bu gün hava yaxşıdır, balam.

 

Tianlong gözlərini anasına çevirdi.

 

Su Yulan onun üzünü sığalladı, sonra yaxınlıqdakı skamyada oturdu.

 

Bir müddət sonra Bai Ruyan bağçaya gəldi. Təxminən iyirmi yaşlarında olan gənc qadın əlində kiçik bir səbət tutmuşdu.

 

— Yulan, səhərdən buradasan?

 

— Bir az əvvəl gəldik. Tianlong bağçanı sevir.

 

Ruyan səbəti skamyanın üzərinə qoydu.

 

— Sənin üçün təzə meyvə gətirmişəm. Mətbəxdə artıq idi.

 

— Sağ ol.

 

Ruyan körpəyə yaxınlaşdı.

 

— Görək, balaca şahzadə bu gün necədir?

 

Tianlong onun səsinə tərəf baxdı. Ruyan barmağını uzadanda körpə dərhal onu tutmağa çalışdı.

 

— Bax, məni tanıyır! — Ruyan gülümsədi.

 

Su Yulan güldü.

 

— Səni hər görəndə belə edir.

 

— Deməli, məni sevir.

 

— Hələ bunun nə demək olduğunu bilmir.

 

— Fərqi yoxdur. Mən yenə də belə qəbul edəcəyəm.

 

Ruyan döşəyin yanında əyləşdi və bir müddət körpə ilə oynadı. Sonra baxışları qədim söyüdün dibindəki saxsı qaba sataşdı.

 

— Cücərti böyüyüb.

 

Su Yulan başını çevirdi.

 

— Bəli. Son günlər yarpaqları daha sağlam görünür.

 

— Qao Şen onun torpağını dəyişmək istəmir?

 

— Hələ yox. Deyir ki, əvvəlcə bağçanın torpaq və su vəziyyətini tam araşdırmaq lazımdır.

 

Ruyan cücərtiyə diqqətlə baxdı.

 

— Maraqlıdır. Bu qədər kiçik bitki belə çətin şəraitdə necə böyüyür?

 

Su Yulan çiyinlərini çəkdi.

 

— Bəlkə də torpağa uyğunlaşıb.

 

Bu, sadə və məntiqli cavab idi.

 

Heç biri cücərtinin böyüməsində qeyri-adi bir hadisə axtarmırdı.

 

Günortaya yaxın Bai Zhengyuan bağçaya gəldi.

 

O, əvvəlcə təmir işlərinə baxdı, sonra Qao Şenlə danışdı.

 

— Suyun vəziyyəti necədir?

 

— Kanalın əsas hissəsi artıq təmizlənib. Köhnə borunun zədələnmiş hissələrini dəyişirik. Torpaq nümunələrinin ilkin yoxlanışı da başa çatıb.

 

— Nəticə nədir?

 

Qao Şen əlindəki kiçik kağızı ona uzatdı.

 

— Sürüşmədən sonra su ilə birlikdə gələn torpaqda bəzi mineral qarışıqları artıb. Ən çox dəyişiklik kanalın yuxarı hissəsindədir. Aşağıdakı bağ torpağında isə həmin maddələrin miqdarı daha azdır.

 

Bai Zhengyuan kağıza baxdı.

 

— Qədim söyüdün kökləri hansı hissədədir?

 

— Əsas köklər daha dərindədir. Lakin bəzi yan köklər kanalın yaxınlığından keçir. Ona görə də suyun tərkibindəki dəyişiklik ağaca təsir göstərə bilər.

 

— Zərərin səviyyəsi məlumdur?

 

— Hələ yox. Bunun üçün daha uzun müddət müşahidə aparmaq lazımdır.

 

Bai Zhengyuan kağızı geri qaytardı.

 

— Onda müşahidəni davam etdirin. Kanalı əvvəlki vəziyyətinə qaytarmaqla kifayətlənməyin. Gələcəkdə yenidən torpaq sürüşməsi baş verərsə, suyun birbaşa bağçaya axmasının qarşısını almaq üçün əlavə drenaj yolu da hazırlayın.

 

Qao Şen başını əydi.

 

— Bu barədə düşünmüşəm. İki günə ilkin planı təqdim edərəm.

 

Bai Zhengyuan qədim ağaca tərəf getdi. Gövdənin qarşısında dayanıb bir müddət yuxarı baxdı.

 

Bu ağac Bai ailəsinin yaddaşında xüsusi yer tuturdu. Nəsillər dəyişmiş, malikanənin divarları bir neçə dəfə təmir olunmuş, bağçanın görünüşü dəyişmişdi. Amma qədim söyüd həmişə burada qalmışdı.

 

Onun hər otuz ildən bir verdiyi ruhani meyvələr ailənin ən qiymətli sərvətlərindən sayılırdı. Həmin meyvələrdən istifadə etməklə bəzi dərmanların hazırlanması mümkün olurdu. Lakin ağacın zəifləməsi son illərdə bu ənənəni təhlükə altına salmışdı.

 

Bai Zhengyuan saxsı qabdakı cücərtiyə baxdı.

 

— Bu bitki haqqında yeni məlumat varmı?

 

Qao Şen yaxınlaşdı.

 

— Hələlik yalnız sağlam böyüdüyünü deyə bilərəm. Yarpaqlarında xəstəlik əlaməti yoxdur.

 

— Onu ayrıca müşahidə et. Torpağın tərkibindəki dəyişikliklərin cücərtiyə necə təsir etdiyini də qeyd et.

 

— Baş üstə.

 

Bai Zhengyuan bir qədər susdu.

 

— Amma onu süni şəkildə sürətləndirməyə çalışma. Hər bitkinin öz böyümə sürəti var.

 

— Narahat olmayın. Heç bir ruhani gücləndirici istifadə etməmişik.

 

Qoca başını tərpətdi.

 

Günün ikinci yarısında Bai Mingyuan bağçaya gəldi.

 

Atasının yanında dayanaraq su kanalının təmirinə baxdı.

 

— Ustalar işi yaxşı aparırlar.

 

— Ümid edirəm, bu dəfə uzun müddət problem yaşamayacağıq, — Bai Zhengyuan dedi.

 

Bai Mingyuan bir qədər tərəddüd etdikdən sonra soruşdu:

 

— Ata, qədim söyüdün vəziyyəti barədə nə düşünürsən?

 

Bai Zhengyuan dərhal cavab vermədi.

 

— Ağac zəifləyib. Bunu gizlətməyin mənası yoxdur. Amma onun tamamilə məhv olacağına dair də heç bir əsasımız yoxdur.

 

— Son illərdə meyvə verməsi də zəifləyib.

 

— Bəli. Bu, bizi narahat etməlidir. Lakin ağacın yaşı, torpağın vəziyyəti və əvvəlki zədələri birlikdə nəzərə alınmalıdır.

 

Bai Mingyuan ağacın gövdəsinə baxdı.

 

— Bəlkə başqa bir ruhani torpağa köçürək?

 

Bai Zhengyuan ona tərəf döndü.

 

— Üç yüz ildən çox yaşı olan ağacı yerindən çıxarmaq istəyirsən?

 

— Sadəcə ehtimal kimi dedim.

 

— Belə bir addım ağacın köklərinə ciddi zərər verə bilər. Üstəlik, onun kökləri bu torpağın dərin qatlarına uyğunlaşıb. Başqa yerə köçürsək, vəziyyəti daha da pisləşdirə bilərik.

 

Bai Mingyuan susdu.

 

— Əvvəlcə suyun və torpağın problemini həll edəcəyik, — qoca davam etdi. — Sonra ağacın reaksiyasını izləyəcəyik. Yalnız bundan sonra başqa tədbirlər barədə düşünmək olar.

 

— Başa düşdüm.

 

Axşam saatlarında bağçanın təmir işləri müvəqqəti olaraq dayandırıldı.

 

İşçilər alətlərini yığışdırıb getdilər. Qao Şen isə son dəfə kanalın kənarını yoxladı.

 

Su əvvəlki kimi sürətlə axmırdı. Yeni quraşdırılan taxta hissələrdə sızma görünmürdü.

 

O, suyun səviyyəsini qeyd edib kiçik dəftərinə yazdı.

 

Bu zaman Liu An yaxınlaşdı.

 

— Qao usta, sabah səhər yenə buraya gələk?

 

— Bəli. Gecə ərzində suyun səviyyəsində dəyişiklik olub-olmadığını yoxlamaq lazımdır.

 

Liu An qədim ağaca baxdı.

 

— Sizcə, bu ağac yenidən əvvəlki kimi güclənəcək?

 

Qao Şen də ağaca nəzər saldı.

 

— Mən bağbanam, gələcəyi görən adam deyiləm.

 

Liu An gülümsədi.

 

— Amma çox şey bilirsiniz.

 

— Çox şey bilmək hər şeyi bilmək demək deyil.

 

Qao Şen dəftərini bağladı.

 

— Sabah işə vaxtında gəl. Torpaq nümunələrini də götürəcəyik.

 

— Oldu.

 

Gecə düşəndə Su Yulan Tianlongu yenidən bağçaya gətirdi.

 

Körpə artıq yorulmuşdu. Gözlərini bir neçə dəfə yumub açdı, sonra anasının qucağında sakitləşdi.

 

Su Yulan qədim söyüdün altında dayandı.

 

Gecə küləyi yarpaqları tərpədirdi. Fənərin işığı ağacın gövdəsindəki köhnə çatları üzə çıxarırdı.

 

— Bu ağac səndən çox əvvəl də burada idi, — Su Yulan sakit səslə dedi. — Səndən sonra da burada qalmasını istəyirəm.

 

Tianlong cavab vermədi. O, anasının qucağında yuxuya getmək üzrə idi.

 

Su Yulan bir müddət ağaca baxdı, sonra otağına qayıtmaq üçün addımladı.

 

Saxsı qabdakı cücərtinin yarpaqları gecənin sərinliyində yavaşca tərpəndi.

 

Qədim söyüdün kökləri isə torpağın dərinliyində səssizcə uzanırdı.

 

Hələlik bağçadakı heç nə əvvəlki vəziyyətindən tamamilə fərqlənmirdi. Su kanalı təmir olunurdu, torpaq yoxlanılırdı, ağac müşahidə altında saxlanılırdı.

 

Bai ailəsi üçün bu, həll edilməli olan adi bir bağçılıq problemi idi.

 

Tianlong üçün isə həmin bağça sadəcə yatdığı, oyandığı və anasının qucağında vaxt keçirdiyi sakit bir yer idi.

 

Onun həyatında hələ nə böyük sınaqlar, nə də seçimlər başlamışdı.

 

İndi onun dünyası yalnız isti bir qucaq, tanış səslər və qədim söyüdün kölgəsindən ibarət idi.